Tek yumurta ikizlerinde plasenta

TEK YUMURTA İKİZLERİ (MONOZİGOTİK İKİZLER)
Tek yumurta ikizleri nasıl oluşur?
Bütün gebeliklerin yaklaşık yüzde biri ikiz gebeliktir. Bütün ikiz gebeliklerin üçte biri tek yumurta ikizidir. Tek yumurta ikizleri (monozigotik ikizler, identical) aynen tekiz gebeliklerde olduğu gibi anneden gelen bir yumurta ve babadan gelen bir sperm ile oluşurlar. Sperm ve yummurta birleşirler ve döllenme meydana gelir, bir tane döllenmiş yumurta (zigot) oluşur. Mono: bir zigot: döllenmiş yumurta anlamındadır, bu nedenle monozigotik denir. Buraya kadar herşey tekiz gebeliklerde olduğu gibidir. Döllenmeden belli bir süre sonra döllenmiş yumurta ikiye ayrılır ve ayrı iki embriyo gelişmesi başlar, bu bölünme ikiz gebeliğe neden olur.

Tek yumurta ikizleri her zaman birbirlerine benzer mi? Cinsiyetleri nasıl olur?
Tek yumurta ikizleri adı üzerinde tek bir yumurtanın ikiye bölünmesi nedeniyle oluştuğu için bütün genetik yapıları dahil her şeyiyle aynıdır. Bu nedenle görüntüleri her zaman tıpa tıp aynı olur. Cinsiyetleri her zaman aynıdır. Ancak çevresel faktörlerden dolayı farklı bölgelerde yaşayan tek yumurta ikizlerinin bazı özelliklerinin farklı geliştiği görülür. Farklı çevresel özellikler, farklı beslenme alışkanlıkları farklı genlerin aktivasyonuna neden olur.

Tek yumurta ikizi oranı ırklar ve toplumlar arasında farklılık göstermez. Çift yumurta ikizlerinin aksine ailede ikiz gebelikler bulunması gibi herhangi bir faktörden etkilenmez.

ikiz gebelik, ikiz hamilelik
Resmi büyütmek için üzerine tıklayın

Parmak izleri aynı mı olur?
Tek yumurta veya çift yumurta ikizlerinin parmak izleri aynı olmaz.

Ultrason görüntüleri:
Tek yumurta ikizlerinde plasenta (bebeğin eşi) ortak bir tane veya ayrı ayrı iki tane olabilir. Amnion kesesi yani bebeklerin içerisinde bulunduğu su kesesi ortak veya ayrı ayrı olabilir. Bunu belirleyen döllenmiş yumurtanın ne zaman bölündüğüdür.
– Eğer döllenmeden sonra 3 gün içerisinde bölünme olursa ayrı amnion kesesi ve koryon zarı oluşur, çift plasenta oluşur (dikoryonik, diamniotik, çift yumurta ikizleri gibi).
– Bölünme döllenmeden sonraki 4-8 günler arasında oluşursa plasenta ve koryon tabakası tek olur, amnion iki adet olur (monokoryonik diamniotik). En sık görülen tip monokoryonik diamniotik gelişimdir, monozigotik ikizlerin %60-70’i böyledir.
– Bölünme 9-13 günler arasında olursa bütün keseler ortak, her iki bebek aynı kese içerisinde ve tek ortak plasenta olacak şekilde gelişir (monokoryonik monoamniotik).
– Döllenmiş yumurta 13. günden sonra bölünürse yapışık ikiz denilen durum meydana gelir, yapışık ikizler en çok parapagus denilen gövdenin yan tarafından birleşme şeklinde görülür. Bunun dışında baş bölgesinden, göbek bölgesinden, makat bölgesinden, göğüs bölgesinden birbirlerine yapışmış halde olabilirler.

Her gebelikte meydana gelen fizyolojik değişikliklerden

İkizlerden birisinin ölü diğerinin canlı olması – İkiz eşinin intrauterin ölümü (İkiz eşi ex)
İkizlerden birisinin rahim içerisinde ölmesi durumudur. İkiz gebeliklerin %3-5’inde görülür. Bebeklerden birisinin ölü olması canlı olan bebek açısından da bazı riskler oluşturabilir.
Bu durumda özellikle ikizler monokoryonikse (iki bebeğin tek ortak plasentası varsa) canlı bebek için risk daha fazladır ve canlı olan bebekte ciddi nörolojik hasar, dizigotik ikizlere oranla 3-4 kat daha fazla oluşmaktadır. Doğumun ne zaman yaptıralacağı kararını vermek bu durumda zordur, canlı bebeğin kaç haftalık olduğu ve gelişimini tamamlamış olup olmaması gibi durumlar bu kararı etkiler. İkizlerin monokoryonik (iki bebeğin tek bir plasentası var) veya dikoryonik olması da (iki bebeğin ayrı plasentaları olması) doğum kararını etkileyecek bir kriterdir. İkizlerden birisinin ölü olması her zaman canlı bebeğin hemen doğurtulması gerektiği anlamına gelmez, karar o hastadaki obstetrik duruma göre değişebilir. Ancak genel olarak monokoryonik ikizlerde yaşayan bebek daha yüksek risk altında olduğu için fazla beklenmeden doğurtulur, dikoryonik ikizlerde ise yaşayan bebeğin zarar görme riski az olduğu için gerekli ise doğum daha fazla ertelenebilir.

gebelik süresi
Resmi büyütmek için üzerine tıklayın

EK BİLGİLER:
– Plasentada valementöz insersion (memranöz insersion) ikiz gebeliklerde daha sık görülür.
– TTTS ve TRAP monozigotik ikizlerde görülür.
– Fetus papyraceus hem monozigotik hem dizigotik ikizlerde görülebilen bir durumdur. Fetuslardan birisinin doğumdan öne ölmesi ve ezilerek yassılaşmasıdır.
– Tekil gebeliklerde ortalama gebelik süresi 39 hafta iken, ikizlerde 35, üçüzlerde 32, dördüzlerde 29 haftadır.
– İkiz gebeliklerde B-HCG, AFP, Östradiol, Östriol, progesteron düzeyleri normal gebeliklerden daha yüksektir.
-İkiz gebeliklerde preterm eylem (erken doğum), PPROM, GDM (gestasyonel diyabet), preeklampsi, anemi, dekolman plasenta, uterin atoni, plasenta previa, doğum sonrası kanama gibi durumlara tekil gebeliklerden daha fazla rastlanır.
– Her gebelikte meydana gelen fizyolojik değişikliklerden bazıları ikiz gebeliklerde daha ciddi şekilde meydana gelir. Örneğin annede kan hacmi artışı ve anemi ikiz gebeliklerde daha fazla olur. Kardiyak output tekil gebeliklere göre daha fazla artar. Demir ve folik asit ihtiyacı daha fazla artmaktadır.
– Gebeliğin ilk aylarında ikiz gebelik teşhisi koyulan kadınların yaklaşık %80’i ikiz bebek doğurur. Diğer kısmı ilk triemsterde fetuslardan birisinin kaybolması nedeniyle tek bebek doğurur.
– Doğumda ikiz gebeliklerde prezentasyon en sık verteks-verteks şeklinde izlenir (%40). Daha sonra sırasıyla vertex-makat (%25), vertex-transvers (%20) izlenir.

Fetal redüksiyon (fetal indirgeme) nedir?

Çoğul gebeliklerde artan riskler:
– Abortus (düşük) riski daha fazladır.
– Erken doğum daha sıktır.
– Gebelikte yüksek tansiyon (preeklempsi ve eklempsi) daha sıktır.
– Bulantı kusma daha sıktır.
– Plesenta anomalileri daha sıktır. Plesenta previai dekolman plesenta…
– Kansızlık daha sıktır.
– Konjenital (doğuştan) anomali riski daha yüksektir (Monozigotiklerde daha da fazla)
– Serabral palsy (spastik özürlü) bebek daha sık görülür.
– İkizden ikize transfüzyon sendromu görülebilir.
– Kaybolan ikiz sendromu (vanishing twin syndrome) görülebilir.
– Monoamniotik ikizlerde kordon dolanması ve buna bağlı intrauterin ölüm riski yüksektir.

Kimlerde ikiz-üçüz gebelik daha sık görülür?
– Bazı ırklarda daha sıktır (Nijerya’da yaklaşık %5)
– İleri yaşlarda meydana gelen gebeliklerde (37 yaşta pik yapar): Bu yaşlarda gebe kalmak genç yaşlara göre daha zorlaşır ancak gebe kalındığında çoğun gebelik olma oranı fazladır.
– Annenin aile hikayesinde ikiz gebelik varsa şans artar (dizigotik ikizler için geçerli)
– Babanın ailesinde ikiz olması etki etmemektedir.
– Multiparite
– Günışığına fazla maruz kalan ülkelerde, yaz aylarında
– Uzun boylu ve kilolu kadınlarda
– Klomifen sitrat (yaklaşık %10) veya gonadotropin tedavisi ile gebe kalanlarda (%20-30)
– Monozigotik (tek yumurta) ikizi oluşma şansı hiçbir faktörden etkilenmemektedir, dünyanın heryerinde belli bir oranda sabittir (1/250), sadece tüp bebek uygulamalarında oranı artmaktadır.

Normal doğum mu sezaryen mi ?
Son yıllarda genellikle izlenen yaklaşım her iki bebeğinde başla geldiği durumlar dışında sezaryenle doğumdur. Her iki bebeğin başla geldiği durumlarda ise normal ya da sezaryen doğum kararı muayene bulgularına göre değişebilmektedir.
İkiden fazla bebeğin bulunduğu gebeliklerde ise her zaman sezaryen tercih edilmektedir.

Fetal redüksiyon (fetal indirgeme) nedir?
Fetal redüksiyon genellikle rahim içerisinde 3 ya da daha fazla fetusun olduğu gebeliklerde çoğul gebeliğe bağlı erken doğum, düşük doğum ağırlığı gibi bazı riskleri azaltmak için fetus sayısını azaltmak için yapılan girişimdir. Bunun için ultrason eşliğinde fetuslardan bir ya da daha fazlasının kalbine potasyum klorür (KCl) denen madde annenin karnından ince bir iğne yoluyla verilir. Kalbi duran fetus zaman içinde (4–5 hafta olabilir) küçülür ve kaybolur. İşlemin diğer bebeklere zararı yoktur. İşlem yapılan gebelik %4-5’inde gebeliğin bütün fetuslarla beraber tamamen düşükle sonuçlanma riski vardır.
Bu işlem için en uygun zaman 10-12 gebelik haftaları arası dönemdir. Daha erken haftalarda yapılamama nedeni “eğer gelişim potansiyeli düşük ya da kendiliğinden sonlanabilecek olan gebeliklerin kendiliğinden sonlanmasını beklemek içindir”.Daha sonraki haftalarda da eğer bebeklerden bir ya da ikisinde özel bir sorun görülüyor ve yaşamla bağdaşmayacağı düşünülüyorsa bu işlem uygulanmaktadır.